زمانی که میزان میل به ادرار در طول شبانهروز، بیشتر از ۳ تا ۸ نوبت میشود، یعنی فرد دچار تکرار ادرار شده است. تکرر ادرار نیاز به دفع بیشتر از حد متوسط (۷ تا ۸ بار) در طول روز است. این مشکل میتواند برای هرکسی اتفاق بیافتد، اما در مردان بالای ۷۰ سال با پروستات بزرگ شایعتر است. دوران بارداری هم باعث افزایش ادرار شبانه و روزانه میشود. گاهی استرس و اضطراب، علت تکرر ادرار است. در برخی مواقع هم ادرار زیاد، ریشه در ابتلا به نوعی بیماری زمینهای دارد. عفونت ادراری، دیابت، نوشیدن مایعات بهطور منظم و مصرف برخی از داروها مانند داروهای دیورتیک باعث نیاز به دفع ادرار مکرر میشوند.
تکرر ادرار چیست؟
هر انسان سالمی، نهایتا ۸ بار در طول روز، تخلیه مثانه بهطور مرتب انجام میدهد. تکرر ادرار زمانی رخ میدهد که در طول روز یا شب، نیاز به دفع ادرار بهطور مکرر در فرد، پیدا شود. این وضعیت ناخوشایند میتواند در تمام سنین و جنسیتها رخ بدهد. این وضعیت نشانه مشکلات مختلفی است. در واقع، دلایل متنوعی باعث بروز چنین مسألهای میشوند. برای همین، طیف وسیعی از درمانها هم برای رفع آن وجود دارند. از بارداری تا ابتلا به عفونتهای دستگاه ادراری باعث بروز تکرر ادرار میشوند. در بیشتر موارد، درمان تکرر با رفع مشکلی زمینهای، مانند کنترل دیابت پیش میرود. بیدارشدن بیش از حد در شب برای ادرارکردن هم، خوابتان را با اختلال مواجه میکند. این وضعیت گاهی ریشه در مشکلی جدی دارد. از جمله دلایلی که باعث افزایش دفعات ادرارکردن در طول شب میشوند، باید به این موارد اشاره کنیم:
- نارسایی قلبی
- اِدم (ورم) در پاها
- اختلالات خواب
برای درمان هریک از این موارد باید به دکتر کلیه مراجعه شود. شناسایی علت ادرار زیاد در تعیین روند درمان اهمیت دارد.
دکتر ارولوژی برای تشخیص بیماریهای اورولوژی، از روشهایی همچون سونوگرافی، آزمایش ادرار، آزمایش خون، سونوگرافی اورولوژیک، سیستوسکوپی، اورتروسکوپی و بیوپسی استفاده میکند. جراحی لاپاروسکوپی، ترانسورترال رزکشن پروستات (TURP)، لیتوتریپسی، نفرکتومی و درمان دارویی اورولوژی، تکنیکهای درمانی دکتر متخصص کلیه هستند. نوبت دهی دکتر کلیه از سایت دکتردکتر را در صفحه https://drdr.ir/search/expertise-68/ ثبت کنید.
علت زیاد دستشوییرفتن و ادرار مکرر چیست؟
بهطور متوسط، بیشتر افراد در حدود ۷ تا ۸ بار در روز ادرار میکنند. اگر احساس دفع و نیاز به آن، خیلی بیشتر باشد هم، در بسیاری از موارد طبیعی است. برای مثال، حتی زمانی که هر یک ساعت، یا هر ۳۰ دقیقه، مجبور به دفع هستید هم غیرعادی نیست. مثلاً اگر مصرف مایعاتتان بالا باشد، چنین روندی عجیب و بعید نخواهد بود. مصرف برخی از داروها هم باعث زیادشدن حجم و دفعات ادرار میشود. باید ببینید و بدانید که چه روندی برایتان عادی حساب میشود. در واقع، هرکس باید شرایط شخصی خود را در نظر بگیرید و درباره غیرعادیبودن دفعات ادرارکردن به نتیجه برسد. در شرایط زیر هم، تعداد دفعات دفع ادرار بیشتر میشود:
- دوران بارداری
- کهنسالی (بیش از ۷۰ سال سن)
کسانی که دچار بزرگی پروستات میشوند، بیشتر از افراد دیگر ادرار میکنند. در ادامه، به دلایل مختلف تکرر ادرار بیشتر میپردازیم.
مشکلات دستگاه ادراری، مثانه و لگن
عفونتهای دستگاه ادراری (UTI) شایعترین علت تکرر ادرار هستند. این عفونتهای باکتریایی در مثانه، مجرای ادرار و نواحی مختلف دستگاه ادراری رخ میدهند. عفونتهای مناطق مختلف دستگاه ادراری باعث تکرر ادرار میشوند:
- سیستیت (عفونت مثانه)
- اورتریت (عفونت مجرای ادرار)
- پیلونفریت (عفونت کلیه)
انواع مختلف واژینیت (التهاب واژن) هم میتواند باعث تکرر ادرار شود. برای مثال، عفونتهای قارچی، واژینوز باکتریایی (BV) یا تریکوموناس از دلایل التهاب واژن هستند. سایر شرایط در دستگاه ادراری و ناحیه لگن هم میتوانند عامل زیادشدن ادرار باشند:
- سندرم مثانه بیشفعال.
- پرتودرمانی در ناحیه لگن.
- سیستیت بینابینی / سندرم درد مثانه.
- باریکشدن مجرای ادرار (سفتی مجرای ادرار).
- افتادگی مجرای ادرار، مثانه یا رحم به داخل واژن.
در مواردی نادر، سرطان مثانه یا تومور لگن هم باعث بروز مشکلات ادراری و تکرر آن می شوند.
بارداری
تکرر ادرار در دوران بارداری بسیار رایج است. جنین روی مثانه مادر فشار میآورد و باعث میشود که توانایی مثانه برای نگهداری ادرار کمتر شود. در نتیجه، نیاز به دفع بالا میرود. معمولاً این شرایط در سهماهه نخست و سوم بیشتر میشود. در سهماهه دوم خبری از تکرر ادرار نیست. در واقع، بسامد نیاز به ادرارکردن در این دوران بسیار کمتر از اوقات دیگر بارداری است.
دیابت
تکرر ادرار یکی از علائم شایع دیابت نوع ۱ و ۲ است. وقتی بدن نمیتواند از انسولین برای تجزیه گلوکز استفاده کند، برای خلاصشدن از آن، ادرار بیشتری ایجاد میکند. دیابت بیشتر از سایر علل تکرر ادرار باعث افزایش حجم ادرار میشود. در دیابت بیمزه هم تکرر رخ میدهد. این دیابت ناشی از مشکلات هورمونی است و با دیابت قندی تفاوت دارد. در این حالت، بدن نمیتواند آب را بهدرستی نگه دارد، و وضعیت منجر به ادرار زیاد و تشنگی شدید میشود.
پروستات بزرگشده
مردان غدهای به نام پروستات دارند که به اندازه یک توپ گلف است. این غده وظیفه تولید مقداری از مایعی را دارد که هنگام انزال از آلت تناسلی خارج میشود. بزرگشدن پروستات (هیپرپلازی خوشخیم پروستات) یا در مواردی نادر، تومورهای پروستات میتوانند به سیستم ادراری فشار وارد کنند و باعث تکرر ادرار شوند. از همین رو، مردان باید نسبت به چکاپ این عضو از بدن هوشیار باشند. تغییرات آن را ارزیابی کنند و در صورت وجود مشکل، درمان را در پیش بگیرند.
اورولوژیستها با تجویز دارو، ارائه تمرینهای درمانی مانند مواردی برای تقویت عضلات لگن و جراحی، اقدام به درمان بیماران میکنند. آنها از طیف وسیعی از روشهای درمانی برای بهبود بیماران کمک میگیرند. این روشها، شامل دارودرمانی برای عفونتها و مشکلات التهابی، تکنیکهای جراحی مانند لاپاراسکوپی، برای سنگهای کلیه و ناهنجاریهای ساختاری و جراحی باز برای موارد پیچیدهتر میشوند.
دیگر دلایل تکرر ادرار
تکرر ادرار، دلایل دیگری هم دارد که البته هیچ کدام در دستهبندیهای بالاتر، قرار نمیگیرند. سایر علل تکرر ادرار عبارتند از:
- سکته
- آسیبهای نخاعی
- مصرف زیاد الکل یا کافئین
- فیبرومیالژیا (سندروم درد اسکلتیعضلانی)
استفاده از داروهای دیورتیک هم باعث تکرر ادرار میشود. منظور داروهای ادرارآوری است که به حذف نمک و آب اضافی از بدن کمک میکنند. هریک از این موارد هم باعث بالارفتن دفعات دفع ادرار در طول روز میشوند.
هایپرکلسمی
هایپرکلسمی (Hypercalcaemia) یعنی زمانی که سطح کلسیم در خون شما بالاتر از حد طبیعی است. علل این رخداد هم موارد زیر است:
- پرکاری غدد پاراتیروئید (پرکاری تیروئید یا پرکاری پاراتیروئید)
- سرطان (ریه، پستان، کلیه، مولتیپل میلوما)
- سایر بیماریها (سل، سارکوئیدوز)
- عدم تحرک
چطور میتوان تکرر ادرار زیاد را درمان کرد؟
با درمان تکرر ادرار میتوانید این مشکل را مدیریت یا متوقف کنید. پزشکان معمولاً با تعیین علت علائم شروع به تشخیص و تعیین روند درمان میکنند. درمان بستگی به شرایط زمینهای دارد و میتواند شامل موارد زیر باشد:
- تغییرات مایعات، از جمله نوع و مقدار مایعاتی که به صورت روزانه مینوشید.
- مصرف آنتیبیوتیکها برای درمان عفونتهایی مانند عفونت ادراری.
- مدیریت دیابت، مشکلات پروستات یا سایر شرایط مداوم.
- فیزیوتراپی کف لگن برای مثانه بیشفعال.
اگر نشت ادرار همراه با نیاز مکرر به رفتن به سرویس بهداشتی دارید، تمرینات کگل را انجام دهید. تمرینات کگل برای تقویت عضلات کف لگن کاربرد دارند. همیشه سعی کنید که توصیههایی با پشتوانه علمی را دنبال کنید. برای مثال، درمان تکرر ادرار با عسل یا پیشنهادات بیپایه غیرعلمی معمولاً جوابگو نیستند؛ مگراینکه دکتر متخصص اورولوژی آن را تأیید کند.
برای درمان تکرر ادرار به چه دکتری مراجعه کنیم؟
برای تشخیص تکرار ادرار و درمان آن، باید به متخصص کلیه و مجاری ادراری (اورولوژیست) مراجعه کنید. خوشبختانه، در هر شهری از ایران که ساکن باشید، بهراحتی به بهترین متخصصان اورولوژی دسترسی خواهید داشت. برای مثال، اگر در تهران هستید، میتوانید به بهترین دکتر کلیه تهران مراجعه و مراقبتهای بهداشتی لازم را دریافت کنید.
بهترین دکتر کلیه تهران، وظیفه پیشگیری از بیماریهای کلیوی، تشخیص بیماریهای کلیوی و درمان بیماریهای شایع اورولوژی را برعهده دارد. مطب دکتر اورولوژی تهران در مناطق مختلفی از تهران همچون خیابانهای ونک، کاووسیه، ابوذر، کارون و چیتگر واقع شده است.
برای درمان این وضعیت باید علت تکرر ادرار کشف شود. گاهیاوقات، پای مشکلات پروستات بهمیان است و گاهی هم ابتلا به بیماریهای دیگر این وضعیت را رقم میزند. با مراجعه به سامانه دکتردکتر و شناسایی بهترین پزشکان میتوانید مشکل ادرار زیاد را حل کنید.
برگرفته از مجله پزشکی و سلامت دکتردکتر (https://drdr.ir/mag/)
